Ortaya çıkış ve nedenler

Karşılıklı etkileşimde beş tekil neden

Metabolik sendrom, farklı metabolizma bozukluklarıyla belirlenir. Ortaya çıkışında hem genetik yatkınlık hem de fazla kilo büyük rol oynar. Neden her zaman karın boşluğunda güçlü bir yağ birikimidir; buna dört risk etkeninden en az ikisi eşlik eder: düşük HDL kolesterol, arteriyel yüksek tansiyon ve yüksek kan yağı ya da kan şekeri değerleri. Bu beş tekil nedenin organizmayı nasıl yorduğunu ve karşılıklı etkileşimde giderek nasıl güçlendiğini aşağıdaki bölümler açıklıyor.

Karın yağı – görünür belirti

Fazla kilo genel olarak sağlık için bir risk etkenidir, ancak abdominal şişmanlık, yani karın bölgesinde yoğunlaşan fazla kilo, özel bir risk taşır. Karın boşluğunda artmış yağ birikimleriyle karakterizedir. Çünkü karın boşluğundaki yağ hücreleri, uyluklardaki, kollardaki ya da kalçadaki deri altı yağ hücrelerinden farklı tepki verir: Belirgin biçimde daha fazla trigliserit salgılarlar, insüline daha dirençlidirler ve daha fazla iltihaplandırıcı madde üretirler.

Başlangıç aşamasında karın yağı henüz fark edilmez. Görünür hale gelirse, metabolik sendromun ciddiye alınması gereken bir uyarı işareti olabilir: Kana artmış trigliserit salınımı nedeniyle, karın bölgesinde yoğunlaşan fazla kilosu olan kişilerde sıklıkla kan yağı düzeyi yüksektir ve metabolik sendromun başka metabolizma bozuklukları vardır.

Yüksek kan yağı düzeyi

Enerji alımı ile enerji tüketimi arasındaki dengesizlik, kandaki yağ asitleri konsantrasyonunu artırır. Desilitre başına 150 miligram trigliseritten itibaren hekimler hipertrigliseridemiden, yani yüksek kan yağı düzeyinden söz eder. Trigliseritler kanı koyulaştırır ve yavaş yavaş kan damarlarının duvarlarına çöker. Hipertrigliseridemi tedavi edilmezse damar duvarları giderek kireçlenir ve bu, arteriyel yüksek tansiyona yol açar.

Ayrıca yüksek kan yağı düzeyi, kas ve yağ dokusunda glukozun kullanılmasını bozar ve böylece kan şekeri değerlerini kötüleştirir. Özellikle elverişsiz olan: Kandaki artmış trigliseritler hücrelerde yağ yıkımını engeller ve böylece kilo vermeyi zorlaştırır.

Düşük HDL kolesterol

Kolesterol çoğu zaman sağlığın düşmanı sayılır. LDL kolesterol için bu kesinlikle doğrudur, ancak bir de “iyi kolesterol” vardır: HDL kolesterol, kolesterol esterleri ve trigliseritler gibi yağa benzer maddeleri taşır ve vücudumuzun vazgeçilmez bir bileşenidir. Asıl görevi, fazla yağ asitlerini çevresel dokulardan, örneğin kan damarlarının duvarlarından, karaciğere geri taşımaktır.

HDL kolesterol düzeyi çok düşükse, organizma bu görevi artık yerine getiremez. Kan yağı değerleri yükselir, bu da HDL kolesterolün konsantrasyonunu ek olarak düşürür – metabolik sendromun döngüsü sürer. Çok fazla yağ ayrıca şeker metabolizmasını olumsuz etkileyebilir ve yüksek tansiyona yol açabilir.

Yüksek kan şekeri düzeyi ve insülin direnci

Çok yiyen kişi diyabete yakalanma riski taşır, çünkü vücut zamanla aşırı şeker arzıyla başa çıkamaz. Önce şekeri artmış insülin üretimiyle kandan hücrelere taşımaya çalışır. Sürekli zorlanma nedeniyle insülin reseptörleri yavaş yavaş körelir. Bu insülin direnci, fazla kilosu olan birçok kişinin diyabetten muzdarip olmasının bir nedenidir.

İnsülin direnci yalnızca kan şekeri düzeyini etkilemekle kalmaz, yağ metabolizmasını da karıştırır. Bu nedenle hastalık düzeyinde yüksek kan şekeri düzeyi çoğu zaman yüksek kan yağı değerleriyle birlikte görülür; ikisi birbirini güçlendirir. Ve kandaki çok fazla yağ yüksek tansiyon riskini artırdığı gibi, sağlıksız kan şekeri değerleri de arteriyoskleroz riskini artırır.

Arteriyel yüksek tansiyon

Arteriyel yüksek tansiyon, metabolik sendromun önemli bir ortak nedenidir. Kalıtsal olabilir ve dolayısıyla zayıf kişileri de etkileyebilir. Ancak nedeni özellikle sık olarak sağlıksız bir yaşam tarzında yatar: Sigara, alkol, hareketsizlik ve özellikle aşırı bol beslenme arteriyel hipertansiyona yol açabilir. Kandaki çok fazla şeker, yağ ve nikotin kan damarlarının duvarlarına çöker; damarlar giderek daha fazla daralır ve tansiyon yükselir.